Phòng kỹ thuật thang máy là không gian bố trí máy kéo, tủ điều khiển và các thiết bị phục vụ vận hành, kiểm tra, bảo trì thang máy. Không có một diện tích phòng máy cố định áp dụng cho mọi công trình vì kích thước còn phụ thuộc cấu hình thiết bị và khoảng không gian thao tác cần thiết. Theo TCVN 6396 20:2017, khu vực làm việc trong buồng máy phải đáp ứng các yêu cầu cụ thể về chiều cao thông thủy, khoảng trống thao tác, lối tiếp cận, chiếu sáng và thông gió. Bài viết dưới đây của JAMA TECH sẽ giúp bạn xác định các thông số cần quan tâm trước khi thiết kế và thi công.

Phòng kỹ thuật thang máy là gì?

Phòng kỹ thuật thang máy (còn gọi là phòng máy) là khu vực chuyên dụng để bố trí máy dẫn động, tủ điều khiển và các thiết bị phục vụ vận hành, kiểm tra, bảo trì thang máy. Với thang máy có phòng máy, khu vực này thường được bố trí phía trên giếng thang và còn được gọi là phòng máy thang máy hoặc buồng máy. Theo TCVN 6396 20:2017, không gian đặt thiết bị phải đủ để kỹ thuật viên tiếp cận và làm việc an toàn, đồng thời không được sử dụng cho các mục đích không liên quan đến thang máy.

Tùy cấu hình thang, phòng kỹ thuật thang máy có thể gồm máy kéo, tủ điều khiển, bộ khống chế vượt tốc, thiết bị điện và các bộ phận phục vụ cứu hộ hoặc bảo trì. Riêng với thang máy không phòng máy, máy dẫn động có thể được bố trí trong giếng thang thay vì một phòng máy riêng, nhưng vẫn phải có khu vực kỹ thuật đáp ứng yêu cầu về tiếp cận, thao tác và an toàn.

Kích thước phòng kỹ thuật thang máy chuẩn

Kích thước phòng kỹ thuật thang máy không có một thông số rộng, dài hoặc diện tích m² cố định áp dụng cho mọi loại thang. Phòng máy phải đủ không gian bố trí máy dẫn động, tủ điều khiển và đảm bảo khoảng thao tác an toàn cho quá trình kiểm tra, bảo trì. Kích thước thực tế cần được xác định theo model thang, tải trọng, công nghệ dẫn động và bản vẽ bố trí thiết bị.

Theo TCVN 6396 20:2017, một số kích thước quan trọng cần đảm bảo gồm:

Hạng mục	Kích thước yêu cầu
Chiều cao thông thủy khu vực làm việc	Tối thiểu 2,10 m
Khoảng trống phía trước tủ điện	Sâu tối thiểu 0,70 m
Chiều rộng khoảng thao tác trước tủ	Tối thiểu 0,50 m hoặc bằng chiều rộng tủ, lấy giá trị lớn hơn
Khu vực bảo trì thiết bị	Tối thiểu 0,50 × 0,60 m
Cửa vào buồng máy	Rộng tối thiểu 0,60 m, cao tối thiểu 2,00 m
Khoảng phía trên bộ phận quay không che chắn	Tối thiểu 0,30 m

Do đó, thay vì lấy diện tích phòng máy theo một con số có sẵn, nên chốt cấu hình thang và bản vẽ kỹ thuật trước khi thi công.

Xem thêm >> Kích thước cabin thang máy: Tiêu chuẩn, bản vẽ

Yêu cầu kỹ thuật khi xây dựng phòng kỹ thuật thang máy

Phòng máy cần được phối hợp ngay từ giai đoạn thiết kế giếng thang và kết cấu công trình. Dưới đây là những hạng mục ảnh hưởng trực tiếp đến việc lắp đặt, vận hành và bảo trì thang máy.

Chiều cao vị trí sàn phòng máy

Khoảng cách từ sàn tầng dừng trên cùng đến phần phía trên của giếng thang thường liên quan đến thông số OH của thang máy. OH không có một mức 3.500 mm cố định cho mọi thang mà phụ thuộc vào model, tốc độ, tải trọng, kết cấu cabin và giải pháp kỹ thuật của nhà sản xuất.

Vì vậy, cần phân biệt rõ:

OH là khoảng không phía trên hành trình cabin
Chiều cao phòng máy là không gian phục vụ bố trí thiết bị và thao tác kỹ thuật

Theo TCVN 6396 20:2017, chiều cao thông thủy tại khu vực làm việc trong buồng máy phải đạt tối thiểu 2,10 m.

Hệ thống dầm và sàn chịu lực phòng máy

Dầm và sàn phòng kỹ thuật phải được thiết kế theo tải trọng và phản lực thực tế của máy dẫn động cùng các thiết bị liên quan. Không nên áp dụng cố định chiều dày sàn 120 mm hoặc một kích thước dầm chung cho mọi công trình.

Khi thiết kế cần xác định rõ vị trí máy kéo, tải trọng truyền xuống kết cấu, dầm đỡ thiết bị và khả năng đưa máy vào hoặc ra khi sửa chữa. Các thông số này nên được đơn vị thang máy cung cấp để kỹ sư kết cấu kiểm tra trước khi thi công.

Lỗ chờ kỹ thuật trên sàn phòng máy

Lỗ chờ trên sàn được sử dụng cho cáp, dây dẫn và các bộ phận cần đi qua giữa phòng máy với giếng thang. Số lượng, kích thước và vị trí lỗ chờ không nên mặc định là 200 × 200 mm hay 700 × 700 mm, mà phải theo bản vẽ của từng hệ thang.

TCVN 6396 20:2017 yêu cầu kích thước các lỗ trên mặt sàn buồng máy được giới hạn ở mức cần thiết cho mục đích sử dụng. Với các lỗ phía trên giếng thang, cần có biện pháp hạn chế nguy cơ vật rơi xuống giếng.

Do đó, chỉ nên đổ sàn và chừa lỗ sau khi vị trí máy kéo, đối trọng và đường đi cáp đã được xác nhận trên shop drawing.

Móc treo pa lăng phòng máy

Móc treo hoặc điểm nâng được bố trí để hỗ trợ đưa máy kéo và các thiết bị nặng vào vị trí lắp đặt, đồng thời phục vụ tháo lắp khi sửa chữa sau này.

Vị trí và khả năng chịu tải của điểm treo phải được xác định dựa trên khối lượng thiết bị và phương án nâng hạ thực tế. Không nên bố trí móc treo theo kinh nghiệm hoặc dùng một khả năng chịu tải cố định cho mọi loại thang.

Cửa phòng kỹ thuật thang máy

Cửa phòng máy cần đủ kích thước để kỹ thuật viên tiếp cận và xử lý thiết bị thuận tiện. Theo TCVN 6396 20:2017, cửa ra vào buồng máy phải cao tối thiểu 2,00 m và rộng tối thiểu 0,60 m.

Cửa không được mở vào phía trong buồng máy, phải có khả năng khóa từ bên ngoài và người ở bên trong phải có thể mở cửa mà không cần chìa khóa.

Thông gió phòng kỹ thuật thang máy

Phòng máy cần được thông gió để hạn chế nhiệt và độ ẩm ảnh hưởng đến máy dẫn động, tủ điện và dây cáp. Giải pháp có thể sử dụng cửa thông gió, quạt hút hoặc hệ thống kiểm soát nhiệt tùy điều kiện công trình và lượng nhiệt thiết bị sinh ra.

TCVN 6396 20:2017 giả định nhiệt độ môi trường trong giếng thang và buồng máy được duy trì trong khoảng 5°C đến 40°C, đồng thời hệ thống thông gió phải hạn chế ảnh hưởng của bụi, hơi có hại và độ ẩm đến thiết bị.

Chiếu sáng phòng kỹ thuật thang máy

Phòng máy phải có đủ ánh sáng để kỹ thuật viên quan sát và thao tác an toàn khi kiểm tra hoặc bảo trì thiết bị.

Theo TCVN 6396 20:2017:

Khu vực mặt sàn cần làm việc phải đạt tối thiểu 200 lux
Lối di chuyển giữa các khu vực làm việc phải đạt tối thiểu 50 lux

Hệ thống chiếu sáng nên được bố trí cố định và đảm bảo khu vực máy kéo, tủ điều khiển cũng như đường tiếp cận không bị khuất sáng.

Xem thêm >> Quy trình kiểm định thang máy theo 7 bước chuẩn kỹ thuật

Phòng kỹ thuật thang máy gồm những gì?

Các thiết bị bên trong phòng kỹ thuật thang máy không hoàn toàn giống nhau ở mọi công trình. Thành phần cụ thể phải căn cứ vào loại thang, công nghệ dẫn động và hồ sơ kỹ thuật của nhà sản xuất.

Với thang máy có phòng máy, khu vực này có thể bố trí những thiết bị chính như:

Máy kéo hoặc máy dẫn động
Tủ điều khiển thang máy
Bộ khống chế vượt tốc theo cấu hình thiết kế
Hệ thống điện và thiết bị đóng cắt liên quan đến thang máy
Thiết bị phục vụ cứu hộ và thao tác kỹ thuật
Các bộ phận truyền động hoặc puli theo thiết kế hệ thống

Không nên mặc định mọi phòng máy đều phải có cùng một danh sách thiết bị. Vị trí và cấu hình cuối cùng cần đối chiếu bản vẽ kỹ thuật của model thang được lựa chọn.

Phòng kỹ thuật thang máy có vai trò gì?

Phòng máy không đơn thuần là nơi đặt máy kéo mà còn tạo ra khu vực đủ điều kiện để thiết bị vận hành và kỹ thuật viên thực hiện kiểm tra, bảo trì hoặc cứu hộ khi cần thiết.

Ba vai trò quan trọng nhất gồm:

Bố trí thiết bị vận hành: Tạo vị trí phù hợp cho máy dẫn động, tủ điều khiển và các bộ phận kỹ thuật.
Đảm bảo không gian thao tác: Cần duy trì khoảng trống cần thiết để kỹ thuật viên kiểm tra, sửa chữa và bảo trì thiết bị an toàn.
Kiểm soát môi trường thiết bị: Phòng máy cần được chiếu sáng, thông gió và hạn chế nước, độ ẩm hoặc các yếu tố có thể ảnh hưởng đến thiết bị điện.

TCVN 6396 20:2017 cũng yêu cầu không gian làm việc liên quan đến bảo trì, kiểm tra và cứu hộ phải được bảo vệ phù hợp trước các tác động của môi trường.

Câu hỏi thường gặp về phòng kỹ thuật thang máy

Dưới đây là những câu hỏi thường xuất hiện khi gia chủ chuẩn bị thiết kế hoặc xây dựng phòng máy thang máy.

Phòng kỹ thuật thang máy có cần chống thấm không?

Có, phòng kỹ thuật cần được hạn chế tối đa nguy cơ nước thấm hoặc đọng ẩm. Nước và độ ẩm có thể ảnh hưởng đến tủ điện, máy kéo, dây dẫn và tuổi thọ của thiết bị thang máy.

Khi nào cần chốt bản vẽ phòng kỹ thuật thang máy?

Nên chốt bản vẽ trước khi thi công dầm, sàn và các lỗ chờ liên quan đến giếng thang. Việc xác nhận sớm giúp tránh sai vị trí máy, lỗ kỹ thuật hoặc phải đục sửa kết cấu sau khi hoàn thiện.

Phòng kỹ thuật thang máy bị quá nóng có ảnh hưởng đến thang không?

Có, nhiệt độ cao kéo dài có thể ảnh hưởng đến thiết bị điện, bộ điều khiển và khả năng làm việc ổn định của hệ thống. Vì vậy cần đảm bảo thông gió và kiểm soát nhiệt theo yêu cầu của thiết bị.

Phòng kỹ thuật thang máy nên được kiểm tra những gì trước khi lắp đặt?

Cần kiểm tra kích thước thực tế, cao độ, kết cấu chịu lực, vị trí lỗ chờ, điểm treo, nguồn điện, thông gió và khả năng tiếp cận thiết bị. Các thông số phải được đối chiếu với bản vẽ kỹ thuật trước khi đưa thiết bị vào lắp đặt.

Phòng kỹ thuật thang máy là khu vực quan trọng để bố trí và phục vụ vận hành các thiết bị của hệ thống thang máy. Kích thước phòng máy không nên áp dụng theo một diện tích cố định mà cần xác định dựa trên cấu hình thang, vị trí thiết bị và khoảng thao tác kỹ thuật. Khi thiết kế cần đặc biệt kiểm tra chiều cao thông thủy, kết cấu chịu lực, lỗ kỹ thuật, cửa ra vào, chiếu sáng, thông gió và khả năng tiếp cận bảo trì. Việc chốt model thang và bản vẽ kỹ thuật trước khi thi công sẽ giúp hạn chế sai lệch, đục sửa và phát sinh chi phí về sau.

Nếu chưa xác định được kích thước và phương án phòng kỹ thuật phù hợp với công trình, JAMA TECH có thể hỗ trợ khảo sát, tư vấn cấu hình và lên thông số kỹ thuật trước khi thi công. Liên hệ JAMA TECH để được tư vấn phương án thang máy phù hợp ngay từ đầu.

Phòng kỹ thuật thang máy: Kích thước và yêu cầu kỹ thuật