Kết cấu thang máy là toàn bộ hệ khung, bộ phận xây dựng, cơ khí và điện liên kết với nhau để cabin di chuyển an toàn giữa các tầng. Kết cấu thang máy gia đình và nhà dân gồm ba phần chính là phần xây dựng như giếng thang, hố pit, dầm thang máy, phần cơ khí như ray dẫn hướng, đối trọng, cáp tải và phần điện như tủ điều khiển, hệ thống cứu hộ tự động. JAMA TECH tổng hợp chi tiết từng phần để chủ nhà chủ động tính tải trọng, chọn giải pháp thi công phù hợp và an toàn lâu dài.

Kết cấu thang máy là gì?

Kết cấu thang máy là toàn bộ hệ khung, bộ phận xây dựng, cơ khí và điện được lắp ráp đúng theo bản vẽ kỹ thuật để cabin di chuyển an toàn trong giếng thang. Đây chính là bộ xương và nội tạng của cả cỗ máy, quyết định thang máy vận hành êm, bền và an toàn hay không.

Trước khi tìm hiểu chi tiết từng bộ phận, chủ nhà nên nắm rõ kết cấu thang máy gia đình khác gì so với kết cấu thang máy nhà dân nhiều tầng, vì điều này ảnh hưởng trực tiếp đến phương án thi công.

Vì sao kết cấu thang máy đóng vai trò quan trọng không thể thay thế?

Kết cấu thang máy quyết định trực tiếp đến độ an toàn, độ bền và chi phí vận hành của cả hệ thống trong suốt quá trình sử dụng. Nếu tính toán sai ngay từ phần kết cấu, thang máy có thể gặp rung lắc, xuống cấp nhanh hoặc thậm chí mất an toàn khi vận hành. Vì vậy, việc hiểu đúng kết cấu thang máy ngay từ giai đoạn thiết kế nhà là bước bắt buộc trước khi lắp đặt bất kỳ loại thang máy nào.

Cụ thể, kết cấu thang máy quan trọng ở những điểm sau:

Đảm bảo an toàn cho người sử dụng nhờ hệ dầm, ray dẫn hướng và giếng thang được tính toán đúng tải trọng
Kéo dài tuổi thọ thiết bị vì kết cấu chắc chắn giúp giảm rung động và hao mòn trong quá trình vận hành
Tối ưu chi phí thi công và lắp đặt nhờ xác định đúng kích thước hố pit, dầm thang máy ngay từ đầu, tránh phải đục phá sửa chữa sau này
Đáp ứng đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, thuận lợi khi kiểm định và bảo trì định kỳ về sau

Nắm rõ những yếu tố này giúp chủ nhà chủ động hơn khi làm việc với đơn vị thiết kế và đơn vị lắp đặt thang máy. Đây cũng là nền tảng để lựa chọn đúng loại kết cấu thang máy phù hợp với công trình thực tế, dù là nhà ống, nhà phố hay nhà nhiều tầng.

Xem thêm >> Các loại cáp thang máy là gì? Đặc điểm và cách lựa chọn

Kết cấu thang máy gồm mấy phần chính?

Kết cấu thang máy gồm ba phần chính là phần xây dựng, phần cơ khí và phần điện, với tổng cộng khoảng 12 bộ phận phối hợp chặt chẽ để cabin vận hành an toàn. Ba phần này phải khớp đúng bản vẽ kỹ thuật thì thang máy mới hoạt động ổn định lâu dài.

Danh sách đầy đủ các bộ phận trong kết cấu thang máy gồm:

Phần xây dựng gồm giếng thang, hố pit, dầm thang máy với dầm đỉnh và dầm phụ
Phần cơ khí gồm cabin, ray dẫn hướng, đối trọng, cáp tải, hệ thống phanh cơ khí, hệ thống giảm chấn, cửa tầng
Phần điện gồm tủ điều khiển, hệ thống cứu hộ tự động, hệ thống cảm biến an toàn

Phần kết cấu xây dựng của thang máy

Phần kết cấu xây dựng là toàn bộ hạng mục bê tông, khối xây và dầm thép do đơn vị thi công dân dụng đảm nhiệm trước khi lắp thiết bị thang máy, quyết định thang máy có lắp vừa và chịu tải đúng thiết kế hay không. Ba hạng mục quan trọng nhất gồm giếng thang, hố pit và dầm thang máy, trong đó dầm thang máy thường bị bỏ sót khi gia chủ lên kế hoạch xây nhà.

Phần kết cấu cơ khí của thang máy

Phần kết cấu cơ khí là nhóm thiết bị chuyển động, được lắp sau khi phần xây dựng hoàn thiện, gồm cabin, ray dẫn hướng, đối trọng, cáp tải, hệ thống phanh và hệ thống giảm chấn. Mỗi bộ phận đảm nhiệm một vai trò riêng nhưng phối hợp chặt chẽ để cabin di chuyển êm và đúng quỹ đạo.

Phần kết cấu điện và điều khiển của thang máy

Phần kết cấu điện là hệ thần kinh của thang máy, gồm tủ điều khiển, hệ thống cứu hộ tự động và hệ thống cảm biến an toàn, chịu trách nhiệm nhận tín hiệu, điều khiển tốc độ và xử lý sự cố.

Nguyên lý hoạt động của kết cấu thang máy

Nguyên lý hoạt động của kết cấu thang máy là sự phối hợp giữa động cơ, cáp tải, đối trọng và ray dẫn hướng để đưa cabin di chuyển lên xuống theo tín hiệu từ tủ điều khiển. Hiện có hai nguyên lý phổ biến nhất là thang máy cáp kéo có đối trọng và thang máy trục vít không đối trọng.

Nguyên lý vận hành của thang máy cáp kéo có đối trọng

Khi motor quay, puly ma sát kéo cáp tải di chuyển, từ đó kéo cabin đi lên hoặc xuống theo ray dẫn hướng, trong khi đối trọng di chuyển ngược chiều để giảm tải cho motor.

Khi cabin đi lên, đối trọng đi xuống theo chiều ngược lại
Khi motor đảo chiều quay, cabin cũng di chuyển ngược lại tương ứng
Tủ điều khiển giám sát toàn bộ quá trình để cabin dừng chính xác từng tầng

Nguyên lý vận hành của thang máy trục vít không đối trọng

Với thang máy trục vít, cabin di chuyển nhờ động cơ quay trục vít kết hợp bánh răng thay vì dùng cáp và đối trọng như thang máy truyền thống. Cấu tạo này giúp thang không cần hố pit sâu, phù hợp với nhà cải tạo hoặc nhà có chiều cao tầng hạn chế, tuy tốc độ thường chậm hơn thang máy cáp kéo.

Xem thêm >> Biến tần thang máy là gì? Cấu tạo, ưu điểm và nguyên lý

Câu hỏi thường gặp về kết cấu thang máy

Dưới đây là những thắc mắc phổ biến nhất về kết cấu thang máy được trả lời ngắn gọn, trực tiếp để gia chủ tra cứu nhanh.

Kết cấu thang máy gia đình có bắt buộc phải có dầm thang máy không?

Có. Dầm thang máy là hạng mục bắt buộc vì đây là bộ phận chịu lực cho ray dẫn hướng và toàn bộ khối lượng vận hành, không thể lược bỏ dù là thang máy loại nhỏ.

Kích thước dầm thang máy tiêu chuẩn là bao nhiêu?

Với thang máy gia đình tải trọng trung bình, dầm phụ thường có kích thước khoảng 200mm x 200mm, kích thước chính xác cần tính theo tải trọng cabin thực tế.

Kết cấu thang máy nhà dân khác gì so với thang máy chung cư?

Kết cấu thang máy nhà dân có tải trọng nhỏ hơn, ít điểm dừng hơn và ưu tiên tiết kiệm diện tích, còn thang máy chung cư cần dầm và giếng thang chắc chắn hơn do tải trọng và tần suất sử dụng cao hơn.

Thang máy không phòng máy có kết cấu khác gì thang máy có phòng máy?

Có. Thang máy không phòng máy tích hợp máy kéo trực tiếp vào dầm đỉnh của giếng thang thay vì đặt trong phòng máy riêng, nên dầm đỉnh cần chịu lực khắt khe hơn.

Có cần thuê kỹ sư kết cấu riêng khi lắp thang máy không?

Nên có, đặc biệt với nhà xây mới, để tính toán dầm và giếng thang ngay từ bản vẽ móng, tránh phải đục phá sửa chữa sau này.

Kết cấu thang máy là sự kết hợp của ba nhóm chính gồm phần xây dựng như giếng thang, hố pit và dầm thang máy, phần cơ khí như cabin, ray dẫn hướng, đối trọng, cáp tải và phần điện như tủ điều khiển cùng hệ thống cứu hộ tự động. Với kết cấu thang máy gia đình hay kết cấu thang máy nhà dân, việc nắm rõ vai trò của từng hạng mục, đặc biệt là dầm thang máy, sẽ giúp gia chủ chủ động phối hợp với đơn vị xây dựng và đơn vị lắp đặt ngay từ đầu, tránh phát sinh chi phí sửa chữa về sau.

Nếu bạn đang cần tư vấn phương án kết cấu thang máy phù hợp với công trình của mình, JAMA TECH sẵn sàng khảo sát và đưa ra bản vẽ kỹ thuật chi tiết miễn phí.

Kết cấu thang máy là gì? Cấu tạo và nguyên lý hoạt động