Phòng máy thang máy là không gian kỹ thuật bố trí các thiết bị vận hành của một số dòng thang máy, thường nằm phía trên giếng thang. Khu vực này có thể chứa máy kéo, tủ điều khiển và các thiết bị liên quan, nhưng thành phần cụ thể tùy cấu hình của từng hệ thống. Phòng máy không có một kích thước chung cho mọi công trình. Gia chủ cần xác định thiết bị và nhận bản vẽ kỹ thuật trước khi thi công để tránh làm sai chiều cao, kết cấu hoặc vị trí lỗ chờ. JAMA TECH chia sẻ những điểm quan trọng cần biết trước khi xây dựng khu vực này.

Phòng máy thang máy là gì?

Phòng máy thang máy là khu vực kỹ thuật riêng dùng để bố trí các thiết bị vận hành của loại thang có phòng máy, thường nằm phía trên giếng thang. Thiết bị đặt tại đây có thể gồm máy kéo, tủ điều khiển và các bộ phận liên quan, tùy cấu hình của từng thang máy.

Phòng máy khác với giếng thang, là khoảng không gian cabin di chuyển. Thang máy không phòng máy vẫn có máy kéo và thiết bị điều khiển, nhưng các bộ phận này được bố trí trong hoặc gần giếng thang theo thiết kế của nhà sản xuất. Vì vậy, gia chủ cần xem bản vẽ kỹ thuật để biết công trình có cần xây phòng máy riêng hay không và phải chừa không gian thế nào. TCVN 6396 phần 20 năm 2017 quy định thiết bị thang máy được bố trí trong giếng thang, buồng máy hoặc buồng puli; các khu vực này không dùng cho mục đích không liên quan đến thang máy.

Phòng máy thang máy gồm những bộ phận nào?

Phòng máy thang máy thường có các thiết bị tạo chuyển động, điều khiển và hỗ trợ vận hành. Tùy cấu hình, một số bộ phận có thể được bố trí ở vị trí khác thay vì đặt trong phòng máy.

Máy kéo thang máy

Máy kéo tạo lực để cabin và đối trọng di chuyển trong giếng thang. Tùy thiết kế, máy kéo có thể gồm động cơ, puly kéo và các chi tiết truyền động. Kích thước, vị trí lắp đặt và yêu cầu chịu lực cần theo bản vẽ của nhà sản xuất.

Tủ điều khiển thang máy

Tủ điều khiển tiếp nhận và xử lý tín hiệu để điều phối hoạt động của thang. Tủ kiểm soát các thao tác như chạy, dừng tầng và phối hợp đóng mở cửa. Vị trí lắp đặt cần thuận tiện cho kỹ thuật viên kiểm tra, bảo trì và phải đúng theo bản vẽ kỹ thuật.

Hệ thống phanh thang máy

Hệ thống phanh hỗ trợ giảm tốc, dừng và giữ cabin theo thiết kế của thang máy. Cấu tạo và vị trí phanh phụ thuộc vào loại máy kéo cũng như cấu hình thiết bị. Vì vậy, không nên tự ý thay đổi hoặc can thiệp vào bộ phận này khi chưa có hướng dẫn của đơn vị chuyên môn.

Thiết bị điện và thiết bị phụ trợ

Nhóm này có thể gồm thiết bị đóng cắt, dây dẫn, bộ cứu hộ và các linh kiện cần thiết khác. Thành phần cụ thể tùy theo từng hệ thống; không phải cấu hình nào cũng đặt toàn bộ thiết bị phụ trợ trong phòng máy. Vị trí lắp đặt cần được thể hiện trên bản vẽ để bảo đảm thiết bị hoạt động đồng bộ và thuận tiện khi bảo trì.

Vị trí các thiết bị, tủ điện và lỗ chờ cần được xác nhận trên bản vẽ kỹ thuật của nhà cung cấp. Gia chủ không nên tự thay đổi các vị trí này khi chưa thống nhất với đơn vị thang máy.

Phòng máy thang máy có vai trò gì?

Phòng máy thang máy giúp bố trí các thiết bị kỹ thuật tại một khu vực xác định. Vai trò cụ thể của phòng máy thể hiện ở việc hỗ trợ vận hành, tiếp cận thiết bị và bảo vệ thiết bị theo điều kiện thiết kế.

Bố trí thiết bị vận hành: Phòng máy tạo vị trí lắp đặt cho máy kéo, tủ điều khiển và các thiết bị được thiết kế đặt tại đây. Việc sắp xếp đúng bản vẽ giúp các bộ phận được kết nối đồng bộ.
Hỗ trợ kiểm tra và bảo trì: Khi lối tiếp cận và khoảng thao tác được tính toán phù hợp, kỹ thuật viên có thể kiểm tra thiết bị thuận tiện hơn. Phòng máy cần được giữ thông thoáng và không dùng làm nơi chứa đồ.
Hạn chế tác động từ môi trường: Kết cấu phòng cần bảo vệ thiết bị khỏi nước, bụi và độ ẩm không phù hợp. Giải pháp thông gió hoặc kiểm soát nhiệt độ cần theo yêu cầu của thiết bị, không nên áp dụng tùy tiện.

Phòng máy không tự bảo đảm thang vận hành an toàn. Độ an toàn còn phụ thuộc vào thiết kế, chất lượng thiết bị, thi công, kiểm định và bảo trì đúng quy trình.

Thang máy có phòng máy và thang máy không phòng máy khác nhau thế nào?

Điểm khác nhau chính là cách bố trí thiết bị và việc công trình có cần xây một phòng kỹ thuật thang máy riêng hay không. Thang không phòng máy vẫn có máy kéo và thiết bị điều khiển; tên gọi này chỉ mô tả việc không cần phòng máy riêng theo cấu hình thông thường.

Tiêu chí	Thang máy có phòng máy	Thang máy không phòng máy
Bố trí thiết bị	Một số thiết bị chính đặt trong phòng máy riêng	Thiết bị được bố trí trong hoặc gần giếng thang theo thiết kế
Không gian phía trên giếng thang	Cần tính diện tích và chiều cao cho phòng máy	Không cần xây phòng máy riêng phía trên giếng thang
Ảnh hưởng đến công trình	Có thể làm tăng chiều cao phần kỹ thuật trên mái	Có thể phù hợp hơn khi công trình bị giới hạn chiều cao
Tiếp cận thiết bị	Thiết bị tập trung trong phòng, nhưng vẫn cần lối vào an toàn	Cách tiếp cận phụ thuộc vào vị trí thiết bị của từng model
Phù hợp khi	Công trình có thể bố trí phòng máy từ đầu	Công trình cần tiết kiệm không gian phía trên hoặc khó thay đổi mái

Không nên mặc định thang có phòng máy luôn dùng một công nghệ nhất định, hoặc thang không phòng máy luôn dùng trục vít hay thủy lực. Cấu hình phải được xác nhận theo hồ sơ kỹ thuật của từng sản phẩm. TCVN 6396 phần 20 năm 2017 hiện được VSQI ghi nhận còn hiệu lực; tiêu chuẩn cũng nêu buồng máy là khu vực dành cho thiết bị thang máy, không dùng cho mục đích không liên quan.

Với nhà xây mới, gia chủ có thể phối hợp phương án thang máy với kiến trúc và kết cấu ngay từ đầu. Với nhà cải tạo hoặc công trình bị giới hạn chiều cao, thang không phòng máy có thể là phương án cần xem xét. Dù chọn loại nào, cần kiểm tra cả giếng thang, kết cấu hố pit thang máy, chiều cao tầng trên cùng và cách bảo trì thiết bị.

Nên chọn thang máy có phòng máy hay không phòng máy?

Việc chọn thang máy có phòng máy hay không phụ thuộc vào diện tích, chiều cao công trình, kết cấu nhà và cấu hình thang. Gia chủ nên so sánh điều kiện thực tế của công trình thay vì chỉ dựa vào tên gọi hoặc một ưu điểm quảng cáo.

Nên chọn thang máy có phòng máy khi:

Công trình có đủ diện tích và chiều cao để bố trí phòng máy.
Phương án kết cấu có thể tính trước khu vực đặt thiết bị và lối tiếp cận.
Gia chủ muốn bố trí thiết bị theo cấu hình có phòng máy và đã được đơn vị cung cấp tư vấn phù hợp.
Công trình đang ở giai đoạn thiết kế, thuận tiện phối hợp bản vẽ kiến trúc, kết cấu và thang máy.

Nên cân nhắc thang máy không phòng máy khi:

Công trình bị hạn chế chiều cao phía trên giếng thang.
Gia chủ không muốn xây thêm phòng kỹ thuật trên mái.
Nhà cải tạo khó thay đổi kết cấu hoặc hình dáng mái hiện hữu.
Cần phương án bố trí thiết bị phù hợp với mặt bằng nhỏ, sau khi đã kiểm tra yêu cầu bảo trì.

Trước khi quyết định, gia chủ nên yêu cầu đơn vị thang máy khảo sát hiện trạng và cung cấp bản vẽ thể hiện kích thước giếng thang, chiều cao OH, hố pit, vị trí thiết bị và lối tiếp cận. Đây là cơ sở để kiến trúc sư và kỹ sư kết cấu phối hợp, hạn chế phải sửa chữa khi công trình đã thi công gần xong.

Xem thêm >> Cách tính số lượng thang máy phù hợp với nhu cầu

Câu hỏi thường gặp về phòng máy thang máy

Phần giải đáp dưới đây tập trung vào những thắc mắc thường gặp khi gia chủ chuẩn bị thiết kế hoặc lắp đặt thang máy.

Phòng máy thang máy có bắt buộc phải xây không?

Không. Chỉ những cấu hình cần phòng máy riêng mới yêu cầu xây khu vực này; một số dòng thang được thiết kế không cần phòng máy riêng phía trên giếng thang.

Phòng máy thang máy có ảnh hưởng đến chiều cao công trình không?

Có thể có, vì cấu hình có phòng máy thường cần không gian kỹ thuật phía trên giếng thang. Mức ảnh hưởng cần được kiểm tra trên mặt cắt công trình và bản vẽ của model thang.

Phòng máy thang máy cao bao nhiêu là đủ?

Không có một chiều cao áp dụng cho mọi loại thang. Chiều cao cần đáp ứng cấu hình thiết bị và khoảng không gian bảo trì theo bản vẽ kỹ thuật.

JAMA TECH có thể tư vấn thang máy có phòng máy hay không phòng máy không?

JAMA TECH có thể tư vấn phương án dựa trên hiện trạng, giới hạn chiều cao, vị trí lắp đặt và nhu cầu sử dụng. Gia chủ nên yêu cầu bản vẽ kỹ thuật để so sánh cụ thể cách bố trí thiết bị và yêu cầu xây dựng.

Phòng máy thang máy là khu vực kỹ thuật bố trí thiết bị vận hành của một số cấu hình thang máy. Kích thước, thành phần và vị trí lắp đặt thay đổi theo thiết kế, vì vậy gia chủ cần chốt bản vẽ với đơn vị cung cấp trước khi thi công. Thang có phòng máy hay không phòng máy đều cần được lựa chọn theo mặt bằng, chiều cao và điều kiện bảo trì của công trình. JAMA TECH có thể khảo sát hiện trạng và tư vấn cấu hình phù hợp trước khi gia chủ triển khai xây dựng.

Phòng máy thang máy là gì? Bộ phận và vai trò cần biết