Kết cấu hố pit thang máy là phần đáy cùng của giếng thang, được xây bằng bê tông cốt thép, chống thấm kỹ và bố trí hệ giảm chấn cùng công tắc an toàn để đỡ cabin khi thang về tầng thấp nhất. Một kết cấu hố pit đạt chuẩn phải đảm bảo đúng chiều sâu, chiều rộng, chiều dài theo bản vẽ kỹ thuật của từng loại thang, đồng thời tuân thủ QCVN 32:2018 để vận hành an toàn lâu dài. Bài viết dưới đây JAMA TECH phân tích chi tiết cấu tạo, kích thước chuẩn và những lưu ý quan trọng khi thi công.

Kết cấu hố pit thang máy là gì?

Kết cấu hố pit thang máy là phần xây dựng bằng bê tông cốt thép nằm ở đáy giếng thang, có lớp chống thấm và lắp đặt bộ giảm chấn cùng công tắc giới hạn cuối, đóng vai trò vùng đệm an toàn cho cabin và đối trọng khi thang về tầng thấp nhất. Kết cấu này quyết định trực tiếp đến độ ổn định, độ an toàn và tuổi thọ vận hành của toàn bộ hệ thống thang máy.

Vai trò của kết cấu hố pit thang máy đối với vận hành an toàn là gì?

Hố pit không chỉ là khoảng trống chứa cabin mà còn là nơi bố trí toàn bộ thiết bị an toàn cuối hành trình, nên kết cấu hố pit thang máy đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau, cụ thể như sau:

Tạo khoảng đệm an toàn để cabin và đối trọng dừng lại đúng vị trí khi thang về tầng thấp nhất, tránh va chạm trực tiếp với đáy giếng thang
Chịu toàn bộ tải trọng của cabin, đối trọng và hệ khung ray dẫn hướng, đảm bảo trục thang không bị lún lệch theo thời gian
Là nơi lắp đặt bộ giảm chấn và công tắc giới hạn cuối, hai thiết bị quyết định thang máy có dừng đúng và ngắt điện kịp thời khi xảy ra sự cố hay không
Tạo không gian để kỹ thuật viên tiếp cận kiểm tra, bảo trì các bộ phận cuối hành trình định kỳ

Nếu kết cấu hố pit thi công sai kích thước hoặc thiếu chịu lực, cabin có thể va chạm đáy hố hoặc thiết bị an toàn hoạt động sai lệch. Đây là lý do các đơn vị thang máy uy tín luôn yêu cầu kiểm tra kỹ kết cấu hố pit trước khi lắp đặt.

Kết cấu hố pit thang máy được cấu tạo từ những bộ phận nào?

Cấu tạo hố pit thang máy gồm ba nhóm chính là phần xây dựng chịu lực, lớp chống thấm thoát nước và thiết bị cơ điện lắp đặt bên trong. Mỗi bộ phận đảm nhiệm một chức năng riêng nhưng liên kết chặt chẽ với nhau.

Đáy pit và tường pit bê tông cốt thép

Đáy pit và tường pit là phần chịu lực chính của kết cấu hố pit thang máy, thường đổ bằng bê tông mác 250 trở lên, có cốt thép gia cường để chịu tải trọng từ cabin, đối trọng và áp lực đất xung quanh. Độ dày tối thiểu của cả hai bộ phận này không dưới 20cm để đảm bảo an toàn lâu dài. Với công trình nền đất yếu, đơn vị thi công cần tính toán thêm hệ giằng móng để tránh lún lệch theo thời gian.

Lớp chống thấm và hệ thống thoát nước

Vì nằm sâu dưới nền đất, kết cấu hố pit thang máy bắt buộc phải có lớp chống thấm đạt chuẩn, thường thi công hai đến ba lớp kết hợp rãnh thoát nước hoặc bơm chìm ở đáy hố để tránh nước ngầm thấm ngược vào bên trong. Nếu bỏ qua bước này, nước đọng lâu ngày sẽ làm hỏng ray dẫn hướng, giảm chấn và các thiết bị điện đặt trong pit, kéo theo chi phí sửa chữa lớn hơn nhiều so với chi phí chống thấm ban đầu.

Hệ giảm chấn ray dẫn hướng và công tắc giới hạn cuối

Bên trong kết cấu hố pit thang máy còn lắp đặt các thiết bị kỹ thuật quyết định an toàn cuối hành trình gồm bộ giảm chấn đỡ cabin và đối trọng khi vượt quá giới hạn cho phép, phần đế ray dẫn hướng cố định trục di chuyển, và công tắc giới hạn cuối tự động ngắt điện nếu cabin đi quá điểm dừng thấp nhất. Ba thiết bị này hoạt động đồng bộ để ngăn sự cố xảy ra ngay cả khi các cảm biến khác gặp lỗi.

Xem thêm >> Kết cấu thang máy là gì? Cấu tạo và nguyên lý hoạt động

Tiêu chuẩn kích thước trong kết cấu hố pit thang máy

Tiêu chuẩn hố pit thang máy quy định ba thông số bắt buộc là chiều sâu, chiều rộng và chiều dài, tất cả phụ thuộc vào loại thang, tải trọng và tốc độ vận hành, cần được đối chiếu chính xác với bản vẽ GA do đơn vị cung cấp thang máy phát hành trước khi thi công.

Chiều sâu hố pit và độ sâu hố pit thang máy theo từng loại thang

Chiều sâu hố pit, hay độ sâu hố pit thang máy, được tính từ mặt sàn hoàn thiện tầng thấp nhất đến đáy hố và là thông số biến động nhiều nhất giữa các dòng thang vì gắn liền với tốc độ vận hành. Thang cáp kéo có đối trọng cần độ sâu lớn để đảm bảo hành trình giảm chấn an toàn, trong khi thang trục vít hoặc thủy lực có thể giảm gần như tối đa phần đào âm này.

Loại thang máy	Chiều sâu hố pit tham khảo
Thang cáp kéo gia đình (250kg đến 350kg)	800mm đến 1.400mm
Thang cáp kéo tòa nhà cao tầng	1.500mm đến 2.000mm
Thang trục vít, thủy lực không phòng máy	70mm đến 300mm

Chiều rộng hố pit theo kích thước giếng thang

Chiều rộng hố pit luôn bằng với chiều rộng thông thủy của giếng thang, thường rộng hơn kích thước cabin khoảng 300mm đến 400mm để chừa khoảng lắp ray dẫn hướng, và với thang máy gia đình phổ biến dao động trong khoảng 1.300mm đến 1.800mm tùy tải trọng cabin. Sai lệch chiều rộng dù nhỏ cũng có thể khiến cabin cọ xát vách trong quá trình vận hành, vì vậy thông số này không được tự ý điều chỉnh so với bản vẽ.

Chiều dài hố pit và khoảng cách an toàn

Chiều dài hố pit tương ứng với chiều sâu của giếng thang theo phương vuông góc với chiều rộng, phổ biến từ 1.020mm đến 1.760mm tùy dòng thang, và phải khớp tuyệt đối với bản vẽ cabin, đối trọng. Ngoài kích thước lọt lòng, kết cấu hố pit thang máy còn cần chừa khoảng cách an toàn tối thiểu giữa đáy pit và điểm thấp nhất của cabin để kỹ thuật viên có thể đứng thao tác khi kiểm tra, bảo trì định kỳ.

Xem thêm >> Hố pit thang máy là gì? Kích thước, công dụng, tiêu chuẩn

Câu hỏi thường gặp về kết cấu hố pit thang máy

Dưới đây là những thắc mắc phổ biến nhất khi gia chủ tìm hiểu về kết cấu hố pit thang máy trước khi thi công.

Kết cấu hố pit thang máy có phải công trình nào cũng bắt buộc phải có không?

Không bắt buộc với mọi công trình. Thang máy trục vít hoặc thủy lực có thể lắp gần như trực tiếp trên nền nhà với hố pit chỉ từ 0mm đến 120mm, phù hợp cho nhà cải tạo hoặc nền móng yếu không thể đào sâu.

Ai chịu trách nhiệm thi công kết cấu hố pit thang máy, chủ nhà hay đơn vị thang máy?

Đội thi công xây dựng của chủ nhà chịu trách nhiệm thi công phần thô kết cấu hố pit theo đúng bản vẽ GA, còn đơn vị thang máy chỉ nghiệm thu kích thước và lắp đặt thiết bị sau khi kết cấu đạt chuẩn.

Hố pit thang máy có bắt buộc phải lắp đèn chiếu sáng không?

Có. Theo quy định an toàn kỹ thuật, khu vực hố pit bắt buộc có đèn chiếu sáng riêng để kỹ thuật viên quan sát rõ khi kiểm tra hoặc bảo trì thiết bị cuối hành trình.

Có thể chỉnh sửa kết cấu hố pit thang máy sau khi đã lắp đặt thang máy không?

Rất khó và tốn kém. Vì kết cấu hố pit gắn liền với móng và trục giếng thang, việc chỉnh sửa sau khi đã lắp thiết bị thường đòi hỏi đập phá một phần công trình, nên cần đối chiếu kỹ bản vẽ trước khi thi công lần đầu.

Kết cấu hố pit thang máy là nền tảng quyết định độ an toàn và độ bền của toàn bộ hệ thống thang máy, gồm ba nhóm chính là phần bê tông cốt thép chịu lực, lớp chống thấm thoát nước và các thiết bị an toàn cuối hành trình. Ba thông số chiều sâu, chiều rộng, chiều dài cần được thi công đúng tuyệt đối theo bản vẽ GA và tuân thủ QCVN 32:2018 cùng TCVN 6396-20:2017. Gia chủ nên làm việc chặt chẽ với đơn vị thang máy ngay từ giai đoạn thiết kế móng để tránh phải sửa chữa kết cấu tốn kém về sau.

Nếu công trình có nền móng yếu hoặc diện tích hạn chế, giải pháp thang máy hố pit siêu nông là lựa chọn đáng cân nhắc để tối ưu chi phí xây dựng mà vẫn đảm bảo an toàn vận hành.

Kết cấu hố pit thang máy: Cấu tạo, tiêu chuẩn và chức năng